Coach Nam Phương

Hãy đọc để hiểu 'nội dung' thực sự trong những sản phẩm bạn dùng

Health Coach. Trainer. Writer.
· 12 min read

Bạn có bao giờ xem kĩ nhãn sản phẩm? Không phải là những lời quảng cáo to đùng ở mặt trước, những điều quan trọng nhất thường ở mặt sau, nơi những dòng chữ nhỏ xíu mục “Thành phần”. Hãy hiểu điều gì thực sự chứa trong sản phẩm mình dùng, vì nó có thể chứa những sự thực khủng khiếp!

Hãy tra cứu những chất phổ biến nhất theo Hướng dẫn tẩy rửa lành mạnh của Environmental Working Group (EWG):

TÊN GỌI THỰC CHẤT LỜI KHUYÊN
Tự nhiên / gốc thực vật (Natural / Plant based) Có thể là bất cứ điều gì hoặc không là gì cả - không có quy định về việc sử dụng từ này. Một số hoặc tất cả thành phần từ thực vật hoặc khoáng chất, nhưng nhà sản xuất hiếm khi tiết lộ có bao nhiêu hoặc ít các thành phần đó. Hãy cẩn thận với tuyên bố này. “Tự nhiên” không giống như “hữu cơ” (“organic”). Bạn nên xem chứng nhận cụ thể, và Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG
Hữu cơ (Organic) Có thể là bất cứ điều gì hoặc không là gì cả - không có quy định chặt chẽ về việc sử dụng từ này. Hàm ý chứa hầu hết các thành phần từ cây trồng mà không sử dụng phân bón tổng hợp hoặc thuốc trừ sâu. Một số nhà sản xuất gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng bằng cách sử dụng thuật ngữ này dưới dưới góc độ hoá học, nghĩa là các thành phần được làm chủ yếu từ các nguyên tử cacbon, bao gồm các thành phần dầu mỏ. Bạn nên xem chứng nhận cụ thể, và Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG.
Hoạt chất (Active ingredient) Thuốc trừ sâu, kháng khuẩn được thêm vào để diệt vi khuẩn, virut hoặc khuôn mẫu. Tránh - chúng là các hóa chất độc hại và bạn hiếm khi cần chúng để làm sạch ngôi nhà của bạn.
Triclosan Một loại thuốc trừ sâu có thể có trong xà bông rửa tay và nước rửa chén. Chúng không làm sạch tốt hơn so với xà phòng thông thường và nước, hoặc cung cấp thêm công dụng chống lại bệnh tật. Chúng làm cạn nước, gây độc cho tảo, cá và động vật hoang dã. Có thể thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh. Tránh - vì gây hại lớn cho sức khoẻ của bạn lẫn các sinh vật khác.
Kháng khuẩn (Antibacterial) Là sản phẩm có chứa thuốc trừ sâu giết chết vi khuẩn, virut hoặc nấm mốc. Tránh
Phân huỷ sinh học (Biodegradable) Không ai điều chỉnh việc sử dụng thuật ngữ này đối với nhãn sản phẩm làm sạch, bạn không thể chắc chắn một sản phẩm có nhãn này tốt hơn một sản phẩm không có. Một số thành phần đúng là nhanh chóng phân hủy sinh học thành các chất vô hại. Những chất khác vẫn nán lại trong môi trường nhiều năm hoặc phân hủy thành chất gây ô nhiễm có hại. Đọc và tìm hiểu kĩ thành phần của bất kì sản phẩm đóng gói nào, bất kể nội dung quảng cáo.
Không có clo/ Thay thế chất tẩy trắng (Chlorine-free / bleach alternative) Các sản phẩm không chứa thuốc tẩy chlorine. Nhưng có thể chứa chất tẩy oxy. Cả hai loại thuốc tẩy đều gây kích ứng hoặc ăn mòn nên cần sử dụng cẩn thận. Nhưng thuốc tẩy chlorine có thể giải phóng các số ít khí clo có hại. Tránh thuốc tẩy chlorine và sử dụng các chất thay thế không chứa clo khi cần thiết. Người sử dụng thường xuyên thuốc tẩy chlorine có nguy cơ mắc bệnh hen suyễn và các vấn đề hô hấp khác.
Dễ bắt cháy / Dễ cháy (Conbustible / flammable) Là các chất dễ cháy và dễ cháy nhanh. Các vật liệu làm sạch có chứa các thành phần dễ cháy có thể gây ra nguy cơ hỏa hoạn Cất tất cả các sản phẩm làm sạch xa khỏi nguồn nhiệt.
Ăn mòn / ăn da (Corrosive / Caustic) Các hoá chất có thể gây ra các vết bỏng hóa học nghiêm trọng trên da, mắt hoặc phổi. Chất tẩy trắng, chất tẩy rửa lò và thiết bị hút cống thường có chứa chất này. Tránh những sản phẩm này ở nhà, và tránh xa tầm tay của trẻ
Chất hoạt động bề mặt (Surfactant) Là các hoá chất dùng bôi trơn các chất bẩn và dầu mỡ từ bề mặt để chúng có thể được rửa sạch. Chúng rất cần thiết để làm sạch, nhưng một số khác thì an toàn hơn các loại khác. Một số, như ethoxylat nonylphenol, độc hại cho sinh vật dưới nước và phân hủy rất chậm. Tìm các sản phẩm có chất hoạt động bề mặt an toàn hơn bằng cách Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG
Chất hoạt động bề mặt flo (fluorinated surfactant) Chất này có thể được phê duyệt để sử dụng trong các sản phẩm làm sạch, sản phẩm công nghiệp chuyên biệt. Nhưng chúng vẫn chứa các hợp chất có độc tính. Tránh.
MCIT Thường được sử dụng như một chất bảo quản, là độc đối với môi trường và có thể gây dị ứng. Tránh.
Không gây ói mửa (Do not induce vomitting) Nuốt hoá chất có chứa cảnh báo này có thể bị tổn thương nghiêm trọng hoặc chết nếu người đó cố gắng trục xuất nó bằng cách nôn ra, vì khi đó độc chất có thể xâm nhập vào phổi, gây ra tổn thương nặng hoặc tử vong. Ngoài ra, một số loại chất tẩy rửa có tính ăn da và sẽ làm hỏng cổ họng trên đường nôn ra cũng như khi nuốt vào. Tránh những sản phẩm này ở nhà, và tránh xa tầm tay của trẻ
Enzymes Là các protein thêm vào chất làm sạch để giúp phá vỡ và loại bỏ đất và vết bẩn. Enzyme có thể gây hen suyễn và các vấn đề về đường hô hấp trong công nhân nhà máy sản xuất chất làm sạch. Đừng cho rằng enzyme an toàn chỉ đơn giản vì chúng là tự nhiên. Cũng nên lưu ý rằng axit boric, một chất độc hại cho hệ thống sinh sản, thường được bổ sung để ổn định các enzyme trong việc làm sạch nguồn cung cấp Cân nhắc bằng các câu hỏi về an toàn tương tự với các thành phần hoặc sản phẩm khác.
Tinh dầu (Essential oil) Là chất chiết xuất thực vật có mùi hương riêng biệt. Một số chứa các hóa chất tự nhiên có thể gây kích ứng da, kích hoạt phản ứng dị ứng hoặc gây ra các ảnh hưởng độc hại khác. Đừng cho rằng chúng là an toàn chỉ đơn giản bởi vì chúng đến từ thực vật. Khi thử 1 sản phẩm mới, thử 1 lượng nhỏ xem có dị ứng không. Không bôi tinh dầu nguyên chất trực tiếp lên da. Tránh sử dụng các sản phẩm cũ hoặc đã tiếp xúc với ánh sáng mặt trời vì một số loại tinh dầu có thể phản ứng với không khí và ánh sáng, tạo ra các hóa chất mới và đôi khi nguy hiểm.
Hương thơm/nước hoa (Fragrance), mùi hương (Scent), thuốc nhuộm (dye) Thêm vào các chất này là không cần thiết và có thể gây phản ứng dị ứng. Thuật ngữ “nước hoa” trong danh sách thành phần có nghĩa là sản phẩm có thể bao gồm hàng chục chất mà dữ liệu về độ an toàn vẫn còn giới hạn. Chọn các sản phẩm có nhãn không có các chất này (“Free & Clear of…“) mặc dù một số ít có thể chứa mùi hương để che dấu mùi của các thành phần khác. Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG hoặc gọi cho nhà sản xuất để biết thêm thông tin.
Chất trơ (Inert) Là các thành phần không phải thuốc trừ sâu trong các chất làm sạch vi khuẩn. không có nghĩa là an toàn. Có thể bao gồm dung môi có nguồn gốc dầu mỏ, chất bảo quản hoặc nước hoa. Trong một số trường hợp, các thành phần này gây kích ứng da và hệ hô hấp hoặc có thể gây ra những ảnh hưởng bất lợi cho sức khoẻ lâu dài như tổn thương thần kinh. Nên chọn các sản phẩm liệt kê tất cả các thành phần bất cứ khi nào có thể. Bằng cách đó bạn sẽ biết những thành phần “trơ” nào trong sản phẩm.
Chất kích ứng (Irritants) Là một chất gây viêm, đỏ mắt và ngứa da, mắt hoặc phổi tạm thời. Sự kích ứng có thể là do tổn thương cơ thể hoặc phản ứng dị ứng. Nó có thể dao động từ nhẹ đến nặng, nhưng theo định nghĩa không có thiệt hại mô vĩnh cửu, được gọi là “ăn mòn”. Thử nghiệm các sản phẩm mới với số lượng nhỏ, sử dụng găng tay và mở cửa sổ để hạn chế tiếp xúc bất cứ khi nào có thể.
Không độc hại (Non toxic) Thuật ngữ tiếp thị chung này hàm ý rằng thành phần hoặc sản phẩm sẽ không gây hại cho sức khoẻ con người và môi trường. Không có định nghĩa tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp sản phẩm làm sạch, vì vậy thuật ngữ này không giúp ích gì trong việc chọn các chất tẩy rửa an toàn nhất. Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG
Chất làm trắng quang học (Optical brightener) Chất có trong một số chất tẩy giặt, làm cho vải trở nên sáng hơn. Nó bám vào quần áo trong máy giặt và dính vào vải ngay cả sau khi rửa. Có thể gây kích ứng da. Một số, như triazine-stilbenes, không dễ phân hủy và có thể tích tụ trong môi trường, nơi chúng có thể độc hại cho sinh vật dưới nước. Những hóa chất này không được phép trong một số tiêu chuẩn chứng nhận của bên thứ ba cho các chất làm sạch thân thiện môi trường. Tránh bất cứ khi nào có thể.
Thuốc trừ sâu (Pesticide) Thuốc trừ sâu ngăn ngừa, giết chết hoặc đẩy lùi sâu bệnh. Thuốc trừ sâu được thêm vào chất tẩy rửa để diệt vi khuẩn, virut hoặc nấm, chẳng hạn như nấm mốc. Hầu hết các thuốc trừ sâu có thể gây hại cho người, động vật và môi trường. Xử lý và tiêu hủy các sản phẩm có chứa thuốc trừ sâu với sự cẩn thận đặc biệt. Tránh xa hết mức có thể. Lợi ích của nó không đáng chút nào so với tác hại gây lên sức khoẻ và môi trường!
Không chứa photphat (phosphate-free) Các thành phần photphat, từng phổ biến trong chất giặt và chất tẩy rửa, có thể gây sự bùng nổ của tảo gây hại khi được thải ra sông, hồ và đại dương. Nhãn “phosphate-free” thông thường hầu như không có ý nghĩa vì ít chất tẩy rửa vẫn chứa các thành phần này Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG
Thành phần nhạy cảm (Sensitizing) Một thành phần nhạy cảm có thể gây ra phản ứng hệ miễn dịch nguy hiểm, điển hình là dị ứng như phát ban và hoặc một cơn hen suyễn. Việc tiếp xúc lần đầu với chất nhạy cảm thường không gây phản ứng, nhưng tiếp xúc lặp lại có thể kích hoạt. Tra cứu thành phần bằng công cụ của EWG. Khi bạn đang vệ sinh, mở cửa sổ hoặc chạy quạt để cải thiện thông gió. Mang găng tay và khẩu trang khi sử dụng.
Dung môi (solvent) Là chất lỏng giữ các thành phần khác được hoà trộn với nhau trong dung dịch. Có thể được sử dụng như là chất tẩy rửa chuyên dụng cho đất cứng và vết bẩn. Nước là một dung môi không độc, nhưng nhiều dung môi khác dễ cháy và giải phóng các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi vào không khí. Khi hít phải, dung môi có thể gây suy hô hấp, tổn thương thần kinh, gây hại cho sinh sản và phát triển và ung thư. Chọn sản phẩm an toàn nhất bạn có thể. Khi sử dụng dung môi hoặc chất tẩy rửa khác, thông khí tốt để giảm thiểu hít phải. Việc xả và vứt bỏ các dung môi gây ô nhiễm môi trường, do đó hãy liên hệ với cơ sở thu gom chất thải nguy hại tại địa phương của bạn để xử lý đúng cách. Cống không phải là nơi an toàn để đổ bất kỳ dung môi nào, ngoại trừ nước.
Không độc hại (Non-Toxic) Một số sản phẩm có nhãn “không độc hại” vẫn có thể chứa thành phần nguy hại. Những tuyên bố tiếp thị, cho dù trên TV, đài phát thanh, báo chí hay bất cứ kênh thông tin nào…cũng chưa chắc đã dựa trên sự thực. Chỉ cân nhắc sử dụng các chất tẩy rửa có tiết lộ cụ thể tất cả các thành phần của chúng. Nếu không, hãy làm sạch với các đồ làm bếp cơ bản như dấm, nước soda và chanh.
Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (Volatile organic compounds, VOCs) Là chất gây ô nhiễm không khí tạo thành sương khói. Một số hóa chất trong danh mục chung này có liên quan đến các ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ. Tránh.

Chú ý đặc biệt:

  • Không bao giờ trộn các chất tẩy rửa có chứa thuốc tẩy chlorine với các sản phẩm có chứa giấm, các chất có tính axit, ammonia hoặc oxy. Chúng có thể giải phóng hơi chlorine và chloramine nguy hiểm.

  • Hãy tra cứu Công cụ của EWG cho các loại hoá chất mà bạn không biết chắc chắn nhé.

Bài viết thuộc series “Detox for New Year” - Hướng dẫn Thải độc & Làm mới toàn diện để khởi tạo một Năm Mới thành công đúng nghĩa.

Nhận bản tin sức khoẻ